Zastosowanie wyciągu z żurawiny i glukozaminy w leczeniu zakażeń dolnych dróg moczowych u małych zwierząt. Cz. I. Zakażenia dróg moczowych u psów (2010)

Wobec zwiększania się długości życia psów narasta także problem przewlekłych zakażeń dolnych dróg moczowych, a zwłaszcza pęcherza moczowego. Poszukuje się preparatów mogących zastąpić chemioterapeutyki, przeznaczonych do leczenia bakteryjnych stanów zapalnych w układzie moczowym u psów i zapobiegania im. Wydaje się, że wyciąg z żurawiny w połączeniu z glukozaminą może działać bakteriobójczo i stabilizująco na błonę śluzową pęcherza moczowego. Celem pracy było określenie przydatności wyciągu z żurawiny i glukozaminy w leczeniu zakażeń dróg moczowych u psów.

Zakażenie układu moczowego oznacza kolonizację przez bakterie chorobo twórcze części lub całości układu moczowego. W warunkach fizjologicznych układ moczowy poza końcowym odcinkiem cewki moczowej, jest jałowy, wolny od bakterii. Za każenie układu moczowe go jest najczęściej konsekwencją migracji wstępującej bakterii przez drogi płciowe i cewkę moczową do pęcherza moczowego. Kolonizacja ta może dalej przenosić się na moczowody i nerki. Bakterie powodujące infekcje układu moczowego mogą pochodzić zarówno z dolnych dróg moczowo-płciowych, jak i być częścią mikroflory jelitowej. Rzadko zakażenia te są powodowane przez wirusy i grzyby. Tak czy inaczej zakażenie układu moczowego jest wynikiem nierównowagi między chorobo twórczością bakterii a siłami obronnymi organizmu. Chorobotwórczość bakterii to ich zdolność kolonizacji błony śluzowej, penetracji tkanek i wywoływania choroby.

Czynniki zjadliwości bakterii to między innymi obecność adhezyn, czyli białek wiążących się z receptorami nabłonka dróg moczowych, produkcja endotoksyn bakteryjnych indukujących główną odpowiedź immunologiczną, wytwarzanie ureazy powodującej wysoką zawartość grup amonowych w moczu, ułatwiającej przyleganie bakterii po rzez uszkodzenie warstwy ochronnej glikozoaminoglikanów na powierzchni błony śluzowej dróg moczowych (7, 12). Główne zarazki kolonizujące dolne drogi moczowe, to Escherichia coli, izolowana z 46% przypadków zakażeń dróg moczowych u kotów i 44% u psów, oraz Staphylococcus spp. – 9% u kotów i 11,6% u psów (7, 8). Poznano szereg mechanizmów obronnych zapobiegających kolonizacji bakterii, między innymi właściwe oddawanie moczu (przepływ moczu, częste oddawanie moczu, pełne opróżnianie pęcherza moczowego) i bariera ochron na błon śluzowych (powierzchniowa warstwa glikozoaminoglikanów, właściwości przeciw bakteryjne błony śluzowej, złuszczanie się komórek (7).

Zakażenie układu moczowego najczęściej dotyczy zwierząt starszych (koty po wyżej 10. roku życia, psy po wyżej 8. roku życia). Związane z wiekiem zmiany w kręgosłupie, rozciągnięcie, nie pełne kurczenie się pęcherza moczowego aż do jego porażenia, mniejsza ruchliwość zwierząt, często otyłość, jak też długie przetrzymywanie moczu w pęcherzu psów zbyt rzadko  wyprowadzanych lub zbyt rzadka toaleta kociej kuwety sprzyjają namnażaniu się bakterii w drogach moczowych i ich zakażeniom.

zastosowanie1-uro-dog_tabela1

Przy ostrych zapaleniach pęcherza moczowego i (lub) cewki moczowej możliwy jest wzrost temperatury ciała, pogorszenie samopoczucia, brak apetytu i bolesność pęcherza moczowego podczas jego omacywania. Przewlekłe stany zapalne często nie dają objawów ogólnych, a objawy ze strony układu moczowego nie są tak wyraźne jak opisane wyżej. Właściciele zgłaszają częstsze parcie na mocz, częstomocz, nierzadko cuchnący zapach moczu, zauważalny zwykle przy epizodach periurii (popuszczania moczu kroplami w domu). Podczas omacywania pęcherz moczowy jest miernie bolesny lub niebolesny, jego ściana bywa wyczuwalnie pogrubiona. Wywiad i badanie kliniczne pozwalają na ustalenie wstępnego rozpoznania zakażenia układu moczowego. Umożliwiają jednocześnie wykluczenie chorób uogólnionych (ocena drożności cewki moczowej, określenie wielkości gruczołu krokowego, stan układu płciowego, urazy, zaburzenia krzepnięcia, cukrzyca, nadczynność kory nadnerczy itp.). Badania dodatkowe – badanie ogólne i mikroskopowe osadu moczu, techniki obrazowania (RTG, USG), wreszcie posiew moczu – potwierdzają lub wykluczają zakażenia układu moczowego. W moczu obserwuje się zwykle zmianę pH w kierunku zasadowym i obecność białka. W osadzie dominują bakterie, krwinki białe, czerwone, pasma śluzu, występuje zwiększona liczba komórek nabłonka płaskiego (przy zapaleniu cewki moczowej) i przejściowego (przy zapaleniu pęcherza moczowego). Posiew moczu i badanie antybiotykowrażliwości izolowanych bakterii jest najlepszym sposobem doboru leków. Często propozycja takiego badania napotyka na opór właściciela zwierzęcia ze względu na dodatkowe koszty, także konieczność szybkiego rozpoczęcia leczenia (na wynik z laboratorium czeka się zwykle kilka dni) sprawia, że niejednokrotnie rezygnuje się z tego badania, zwłaszcza gdy jest to pierwszy incydent choroby. Większość autorów zaleca stosowanie wtedy amoksycyliny (może być potencjonowana kwasem klawulanowym), ampicyliny, cefaleksyny lub potencjonowanych sulfonamidów (1, 6, 7). Zwraca się uwagę, by antybiotyki aminoglikozydowe i fluorochinolony nie były rutynowo stosowane do leczenia zakażeń układu moczowego ze względu na swoje potencjalnie nefrotoksyczne działanie i narastającą szybko oporność Escherichia coli na enrofloksacynę (5). W przewlekłych lub nawracających zakażeniach, szczególnie u zwierząt starszych, konieczne może być prowadzenie długotrwałej lub ciągłej terapii przeciwbakteryjnej kontrolowanej okresowym pełnym badaniem moczu. Uzupełnieniem leczenia farmakologicznego, czasem jego kontynuacją lub alternatywą, mogą być substancje wzmacniające mechanizmy obronne gospodarza albo zapobiegające kolonizacji bakteryjnej.

Badania kliniczne z użyciem żurawiny amerykańskiej (Vaccinium macrocarpon Aiton) wskazują, że wyciągi z tej rośliny mogą znaleźć zastosowanie w profilaktyce i leczeniu chorób dróg moczowych, a w szczególności zakażeń i kamicy układu moczowego. Już w XIX wieku niemieccy naukowcy zauważyli pozytywne efekty przyjmowania soku żurawinowego w zakażeniach pęcherza i dróg moczowych. Wiązano to z podwyższaniem kwasowości moczu, co hamuje rozwój bakterii kolonizujących drogi moczowe. Stwierdzono także, że za powyższy efekt odpowiada zawarty w żurawinie kwas hipurowy, wykazujący silne działanie bakteriostatyczne. W dalszych badaniach ustalono, że zakwaszenie moczu nie jest głównym mechanizmem działania żurawiny (10, 11). Wyciąg z żurawiny zawiera również proantocyjanidynę (PAC A2, PAC B2, trimery 3-PAC), która łącząc się z fimbriami bakterii, inaktywuje adhezyny, co uniemożliwia przyleganie bakterii do komórek nabłonka dróg moczowych. To antyadhezyjne działanie żurawiny utrudnia zasiedlanie pęcherza moczowego przez bakterie wywołujące przewlekłe zakażenia dróg moczowych, np. Escherichia coli. W badaniu przeprowadzonym przez Moan w 1962 roku, kobiecie z odmiedniczkowym zapaleniem nerek podawano sok żurawinowy dwa razy dziennie w dawce 190 ml.

zastosowanie1-uro-dog_tabela2

Po 9 miesiącach eksperymentu prawie nie stwierdzono w moczu obecności białka i ropy. W pierwszym badaniu klinicznym z losowym doborem pacjentów do grup, przeprowadzonym przez Avorna i wsp. w 1994 r., po 6 miesiącach stosowania soku z żurawin stwierdzono zmniejszenie liczby bakterii i leukocytów w moczu o 50%. Ponadto w grupie 72 osób przyjmujących żurawinę tylko u 8 trzeba było zastosować antybiotyk (cyt. za 10). Świadczy to o wyraźnej zdolności soku żurawinowego do przeciwdziałania zakażeniom układu moczowego.
Glikozoaminoglikany (GAG) wchodzą w skład warstwy mucynowej – najbardziej zewnętrznej warstwy błony śluzowej nabłonka pęcherza moczowego. Główne biologicznie czynne GAG to kwas hialuronowy, siarczan heparyny, heparyna, siarczan chondroityny i siarczan pentozanu. Jedna z hipotez mówi, że niedobór GAG powoduje odsłonięcie nabłonka dróg moczowych i kontakt z drażniącymi składnikami moczu, co prowadzi do uszkodzenia i nieszczelności nabłonka. Powoduje to odsłonięcie i stymulację włókien C odpowiedzialnych za czucie bólu, co skutkuje uwolnieniem neurotransmitera – substancji P, aktywacją i degranulacją komórek tucznych oraz powstaniem reakcji zapalnej i obrzęku. Zjawisko to, tzw. zapalenie neurogenne, może przyczyniać się do powstania błędnego koła bolesności i zaburzeń w oddawaniu moczu (6). W przypadkach śródmiąższowego zapalenia pęcherza moczowego u ludzi i kotów obserwuje się mniejszą częstotliwość wydalania glikozoaminoglikanów z moczem i wzrost przepuszczalności ściany pęcherza moczowego (6, 12, 13). Najpopularniejsza, najtańsza, dostosowana do podawania per os jest glukozamina – prekursor glikozaminoglikanów wchodzących w skład macierzy pozakomórkowej w błonie śluzowej dolnych dróg moczowych. Jej podawanie zmniejsza przepuszczalność ściany pęcherza moczowego dla bakterii i toksyn. Stabilizuje błonę śluzową pęcherza moczowego i wykazuje także działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne (3, 13, 14).
Celem badania było określenie skuteczności dodatków do diety zawierających glikozoaminoglikany i wyciąg z żurawiny w przebiegu zakażenia dróg moczowych u psów.

Materiał i metody

Do badań użyto preparatu w tabletkach UrinoVet Dog firmy VetExpert, zawierającego w swoim składzie stabilizowany wyciąg z żurawiny amerykańskiej, wyciąg z pietruszki i glukozaminę.

Badaniem objęto 22 psy różnej płci, wieku i rasy. Doświadczenie podzielono na dwa etapy. W pierwszym na podstawie badań klinicznych i badań dodatkowych rozpoznano zakażenie dróg moczowych. W drugim etapie określono skuteczność kliniczną preparatu Urinovet Dog u chorych psów.

Wszystkie zwierzęta wykazywały objawy ze strony dolnych dróg wyprowadzających mocz: częstomocz, parcie na mocz, utrudnione oddawanie moczu, bolesne oddawanie moczu, wokalizację podczas oddawania moczu, krwiomocz, okresowo cuchnący mocz, kropelkowe oddawanie moczu, periurię (nawet do oddawania moczu w domu), nietrzymanie moczu. Objawy wykazywały różne nasilenie w zależności od czasu trwania choroby, wieku zwierzęcia – silniej wyrażone w stanach ostrych, łagodniejsze u zwierząt starszych, zaostrzające się w okresie nawrotów choroby (właściciele często byli pogodzeni z częstomoczem, periurią, kropelkowym oddawaniem moczu i jego cuchnącym zapachem u starszych zwierząt, twierdząc, że wiek ma swoje prawa, a przywiązanie do psa jest silniejsze niż niedogodności związane z nieprawidłowym moczeniem).

Zwierzęta podzielono na cztery grupy, zależnie od wieku i płci:
I – 5 samców młodych i w średnim wieku (wiek 2-6 lat)
II – 5 samic młodych i w średnim wieku (wiek 2,5-7 lat)
III – 8 starych samców (8-12 lat)
IV – 4 stare samice (9-12 lat).

Zwierzęta młode i w średnim wieku (grupy I i II) nie były kastrowane. W grupie III kastrowane były 4 samce, w grupie IV sterylizowane były 3 samice. U wszystkich psów wykonano badanie kliniczne, morfologiczne krwi, biochemiczne surowicy (aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza zasadowa, mocznik, kreatynina, glukoza) i ogólne badanie moczu wraz z analizą osadu. Wykonano również badanie USG układu moczowego.

Na podstawie wyników ww. badań stwierdzono:
Grupa I:
3 psy – ostre zapalenie pęcherza moczowego (Ia)
2 psy – przewlekłe, nawracające zapalenie pęcherza moczowego (Ib)

Grupa II:
4 suki – ostre zapalenie pęcherza moczowego (IIa)
1 suka – przewlekłe, nawracające zapalenie pęcherza moczowego (IIb)

Grupa III:
5 psów – przewlekłe, nawracające zapalenie pęcherza moczowego (IIIa)
2 psy – kamica fosforanowo-amonowo-magnezowa (III b)
1 pies – kamica szczawianowa (IIId)

Grupa IV:
3 suki – przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego (IVa)
1 suka – kamica fosforanowo-amonowo-magnezowa (IVb).

Preparat UrinoVet Dog był jedynym specyfikiem podawanym chorym zwierzętom. Stosowano go przez 3 tygodnie w ilości zalecanej przez producenta –1 tabletka/5 kg masy ciała przy ostrym zapaleniu pęcherza moczowego i 1 tabletka/5 kg masy ciała przez 6 tygodni (42 dni) przy przewlekłym zapaleniu pęcherza moczowego i kamicy moczowej. Preparat był mieszany z karmą wilgotną lub podawany bezpośrednio do jamy ustnej. Wszystkie psy biorące udział w badaniu były poddawane cotygodniowej kontroli klinicznej. Dokonywano również pełnego badania moczu wraz z osadem w 1. dniu badania (przed podaniem preparatu), 21. i 42. dniu badania, bez względu na czas otrzymywania preparatu. W badaniu moczu szczególną uwagę zwracano na obecność białka, leukocytów i bakterii. Mocz do badania był pobierany przez właścicieli do jałowego pojemnika podczas mikcji, ze środkowego strumienia moczu. W ocenie poprawy stanu zdrowia bardzo istotny był wywiad z właścicielami zwierząt. Poproszono, by zwrócili uwagę na częstość moczenia, ilość oddawanego moczu, obecność periurii i zapach moczu.

Istotna była także chęć przyjmowania leku przez zwierzęta.
Układ doświadczenia przedstawia tab. I.

zastosowanie1-uro-dog_tabela3

Wyniki badań

U żadnego z pacjentów nie stwierdzono gorączki. Psy z ostrym zapaleniem pęcherza moczowego wykazywały bolesność pęcherza moczowego, mimowolne oddawanie moczu podczas omacywania. U psów z przewlekłym zapaleniem pęcherza moczowego stwierdzono podczas palpacji pogrubienie ściany pęcherza moczowego. Właściciele zgłaszali kropelkowe oddawanie czasami cuchnącego moczu w domu.

Preparat UrinoVet Dog był bardzo chętnie przyjmowany przez chore psy. Właściciele nie zgłaszali kłopotów zarówno jeśli chodzi o bezpośrednie przyjmowanie preparatu (niektóre psy zjadały tabletki „z ręki”), jak i po wymieszaniu go z karmą. Według właścicieli najbardziej widoczną poprawę kliniczną zauważono u3 zwierząt (1 pies Ia, 2 suki IIa) z ostrym zapaleniem pęcherza moczowego. Już po tygodniu zmniejszyła się częstotliwość moczenia (z 8-12 do 3-4 w ciągu doby). Ustąpiły objawy parcia na mocz i utrudnionego oddawania moczu. U 3 zwierząt (2 psy Ia, 1 suka IIa) z ostrym zapaleniem pęcherza moczowego poprawa nie była tak wyraźna – zmniejszyła się częstotliwość moczenia (6-8 razy/dobę), ale występowała nieznaczna periuria i dysuria. Na życzenie właścicieli po 14 dniach stosowania preparatu dodatkowo zaczęto stosować antybiotyk (amoksycylina z kwasem klawulanowym). U 1 zwierzęcia (1 suka IIa) nie zanotowano żadnej poprawy – częstomocz, dysuria, stranguria (bolesne oddawanie moczu) z wokalizacją przy oddawaniu moczu, parcie na mocz – po tygodniu podano antybiotyk, leki przeciwzapalne i rozkurczowe oraz odstawiono UrinoVet Dog. W grupach zwierząt z przewlekłym zapaleniem pęcherza moczowego (Ib, IIb, IIIa, IVa) poprawa kliniczna polegała na zmniejszeniu częstotliwości moczenia (z 6-8 do 4-5 w ciągu doby), ustąpieniu objawów periurii i kropelkowego oddawania moczu, wycieku moczu w domu. Zauważalna poprawa wystąpiła u obu psów z grup Ib, 2 psów z grupy IIIa i 2 suk z grupy IVa. U pozostałych zwierząt (3 psy IIIa, 1 suka IIb, 1 suka IVa) poprawy klinicznej nie było. U psów z kamicą fosforanowo-magnezowo-amonową leczenie preparatem z żurawiną i glukozaminą było postępowaniem uzupełniającym rozpuszczanie kamieni za pomocą diety. U tych pacjentów (2 psy IIIb, 1 suka IVb) zauważono ustąpienie objawów parcia na mocz, kropelkowego oddawania moczu i hematurii po 3 tygodniach otrzymywania preparatu. Wobec braku poprawy klinicznej u psa z kamicą szczawianową (IIIc) i braku możliwości rozpuszczenia kamienia zdecydowano o interwencji chirurgicznej i antybiotykoterapii po zabiegu.

W pierwszym, wstępnym badaniu moczu (1. dzień) u wszystkich psów stwierdzono objawy zapalenia pęcherza moczowego. W trakcie trwania doświadczenia wyniki badania moczu ulegały zmianie zależnie od efektów leczenia. Wyniki te były wyraźnie skorelowane z poprawą kliniczną lub jej brakiem. Wyniki badania moczu przed iw trakcie doświadczenia przedstawia tab. II i III.

Ze względu na obiecujące wyniki zarówno kliniczne, jak i wyniki badania moczu część właścicieli zdecydowała o przedłużeniu podawania preparatu. Podawany jest obecnie w dawce 2,5 mg/kg m.c. Również u pacjentów z kamicą fosforanowo-amonowo-magnezową klinicznie brak było objawów stanu zapalnego układu moczowego. W badaniu moczu obserwowano zmniejszenie liczby leukocytów (8-10 wpw), nabłonków pęcherzowych (5-1 wpw) i krwinek czerwonych wyługowanych (8-10 wpw). Spadła także liczba kryształów fosforanowych do ok. 10 wpw. Do czasu zupełnego rozpuszczenia kamieni właściciele zdecydowali o dalszym stosowaniu preparatu.

Omówienie
Preparat wymieszany z karmą wilgotną lub podawany bezpośrednio do jamy ustnej był chętnie spożywany przez zwierzęta. W trakcie trwania badania nie stwierdzono działań ubocznych ani niepożądanych. Preparat nieznacznie zwiększył pobór wody przez psy, co dało korzystny efekt wspomagający jego działanie poprzez zwiększenie diurezy i wypłukiwanie substancji szkodliwych z dolnych dróg moczowych.

U zwierząt z ostrym zapaleniem pęcherza moczowego preparat okazał się skuteczny – zauważono widoczną poprawę u 3 zwierząt, co stanowi 42,8%. U 3 pacjentów z tej grupy preparat nie okazał się tak skuteczny, nastąpiła niezupełna poprawa kliniczna – utrzymywała się nieznaczna periuria i dysuria. Ponieważ po 14 dniach podano antybiotyk, trudno stwierdzić, czy gdyby u tych psów preparat był podawany zgodnie z zaleceniem producenta – 21 dni – to wystąpiłaby zupełna poprawa kliniczna. U 1 psa preparat okazał się nieskuteczny po tygodniu. Ponieważ zrezygnowano ze stosowania UrinoVetu, także trudno stwierdzić jego ewentualną skuteczność przy dłuższym podawaniu. W grupie zwierząt z przewlekłym nawracającym zapaleniem pęcherza moczowego wyraźną poprawę zanotowano u 6 na 11 psów (54,5%). Miarą poprawy, według właścicieli, było zmniejszenie częstości moczenia i przede wszystkim ustąpienie cuchnącego zapachu moczu. Jednym z pozytywnych efektów przyjmowania wyciągu z żurawiny jest znaczące obniżenie pH moczu, powodujące zanik nieprzyjemnego zapachu. Jest to, obok zmniejszenia objawów nietrzymania moczu, główna zauważalna zaleta stosowania preparatów z żurawiną u ludzi (2, 11). Potwierdza to badanie moczu w 21. dniu stosowania preparatu, gdy stwierdzono znaczący spadek pH moczu.

Obniżanie pH moczu nie jest jedyną cechą wyciągu z żurawiny. Habash i wsp. w specjalnej komorze przepływowej badali zdolność adherencji, czyli przylegania bakterii wywołujących zakażenie dróg moczowych do powierzchni silikonu (podstawowego tworzywa cewników moczowych). W próbkach moczu otrzymanych po stosowaniu preparatu żurawinowego zauważono, w odniesieniu do próbek moczu kontrolnego, zmniejszoną przyczepność (adherencję do tworzywa sztucznego) pałeczek Escherichia coli i ziarniaków Enterococcus faecali. Uznano, że preparat żurawinowy przyjmowany w postaci dodatku do diety może ograniczać adherencję niektórych drobnoustrojów do powierzchni cewników (9). Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy zakażenia układu moczowego są u ludzi w około 85% spowodowane przez pałeczki Escherichia coli. Jak wspomniano wcześniej, u psów odsetek ten wynosi 44%, więc nie jest to, także u tych zwierząt, problem do pominięcia. Wyciąg z żurawiny jest obecnie często używanym specyfikiem w urologii ludzi. W literaturze medycznej można także znaleźć doniesienia sceptycznie odnoszące się do stosowania wyciągów z żurawiny w urologii. Zwraca się uwagę na wyniki badań zaprzeczających terapeutycznemu działaniu żurawiny, ale nie kwestionuje się jej zdecydowanie wspomagającego działania w leczeniu chorób dróg moczowych (10, 11).

Glikozoaminoglikanom przypisywana jest istotna rola w zabezpieczeniu powierzchni ściany pęcherza przed szkodliwym wpływem składników moczu. Uniemożliwiają one przyleganie do komórek nabłonka i infiltrację ściany pęcherza moczowego przez mikrokryształy, białka, bakterie, a nawet komórki nowotworowe. Mają więc działanie przeciwbakteryjne, przeciwnowotworowe i zapobiegają tworzeniu się kamieni moczowych. Właściwości te zawdzięczają wiązaniu cząsteczek wody na swej powierzchni. Właśnie ta warstewka wody tworzy środowisko oddzielające komórki od hipertonicznego moczu. Cecha ta jest wynikiem specyficznej budowy tych związków (14). Zwraca się uwagę na rolę glikozoaminoglikanów w patogenezie i leczeniu śródmiąższowego zapalenia pęcherza moczowego u ludzi i podobieństwo tej choroby do idiopatycznej choroby dolnych dróg moczowych (FLUTD) u kotów (3, 8). Wskazuje się na możliwe przeciwbólowe i przeciwzapalne działanie glikozoaminoglikanów u kotów. W Stanach Zjednoczonych trwają badania nad leczeniem FLUTD u kotów za pomocą GAG (4). Glukozamina to aminocukier wchodzący w skład proteoglikanów, które z kolei budują tkankę chrzęstną oraz nadają jej twardość i sprężystość. Doustnie podana glukozamina stymuluje endogenną syntezę glikozaminoglikanów i kwasu hialuronowego. Stąd główne zastosowanie glukozaminy w profilaktyce i leczeniu chorób układu ruchu u psów. Brak jest właściwie doniesień nad ich zastosowaniem w urologii psów.

Pozytywne wyniki uzyskanych badań mogą wskazywać na korzystną rolę zarówno wyciągu z żurawiny, jak i glukozaminy w leczeniu chorób układu moczowego u psów. Problem nawracających zakażeń pęcherza moczowego lub trwałego, zaostrzającego się podklinicznego zapalenia pęcherza moczowego dotyczy wielu zwierząt, szczególnie starszych. Brak objawów ubocznych stosowania preparatu i możliwość zapobiegania nawrotom zapalenia pęcherza moczowego może być wskazaniem dla stosowania preparatu UrinoVet Dog. Wobec zwiększania się długości życia psów problem zakażeń układu moczowego będzie narastał, a preparaty z żurawiną i glukozaminą mogą być alternatywą dla antybiotyków.

PIŚMIENNICTWO

  1. Bainbridge J., Elliot J.: BSAVA Manual of Canine and Feline Nephrology and Urology. First Edition. Edited by BSAVA, 1996, 23.
  2. Barney D.P.: Help for urinary tract infections: Cranberry helps the body evade pesky bacteria, research shows. Herbs for Health,
  3. 3, 28, 2000.
  4. Buffington C.A.T., Chew D.J., Woodworth B.E.: Feline Interstitial Cystitis. JAVMA, 215, 682-687, 1999.
  5. Buffington T.: Feline Lower Urinary Tract Disorders. Sterile Cystitis. Proceedings of 26 th Annual World Congress of WSAVA, Vancouver, Canada, 2001.
  6. Cooke C.L., Singer R.S., Jang S.S., Hirsh D.C.: Enrofloxacin resistance in Escherichia coli isolated from dogs with urinary tract infections. J Am Vet Med Assoc., 15, 220, 190-192, 2002.
  7. Dowers K.: Idiopatyczna nieobstrukcyjna choroba dolnych dróg moczowych kotów – jak podejść do trudnego zagadnienia. Weterynaria po Dyplomie, 11 (1), 24-31, 2010.
  8. Elliot J., Grauer G.F.: Nefrologia i urologia psów i kotów, 1-8, 337-344, Elsevier Urban & Partner Wrocław, 2010.
  9. Gerber B.: Urinary Tract Infection – a European Perspective. Proceedings of Hill’s European Symposium on Advances in Feline Medicine, 38-42, Brussels, 26th-28th April, 2006.
  10. Habash M.B., Van der Mei H.C., Busscher H.J., Reid G.: The effect of water, ascorbic acid and cranberry derived supplementation on human urine and uropathogen adhesion to silicone rubber. Can J. Microbiol., 45, 691-694, 1999.
  11. Hołderna-Kędzia E.: Zastosowanie żurawiny amerykańskiej (Vaccinium macrocarpon) w chorobach dróg moczowych. Borgis –
  12. Postępy Fitoterapii, 2, 90-97, 2006.
  13. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B.: Możliwości zastosowania żurawiny amerykańskiej w urologii. Cz. II. Skuteczność w leczeniu schorzeń układu moczowego. Przegląd Urologiczny, 9/1 (47), 2008.
  14. Parsons C.L., Stauffer C.W., Schmidt J.D.: Reversible inactivation of bladder surface glycosaminoglycan antibacterial activity by protamine sulfate. Infection and Immunity, 56, 1341-1343, 1988.
  15. Senior D.: Feline Lower Urinary Tract Disorders Proceedings of 31st Annual World Congress of WSAVA/FECAVA/CSAVA, Prague, Czech Republic, 2006.
  16. Wroński S.: Śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego. Etiologia, diagnostyka, leczenie. Nowa Medycyna – Urologia, 5, 2000.

Dr n. wet. Renata Nieradka
Katedra Diagnostyki Klinicznej, Wydział Medycyny Weterynaryjnej, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie