Wpływ suplementów diety na funkcjonowanie układu rozrodczego u psów (2012)

Żywienie suk w ciąży i laktacji jest od dawna przedmiotem wielu badań naukowych, których owocem stało się opracowanie norm żywienia przeznaczonych dla zwierząt w tym właśnie okresie życia. Dużo mniej wiadomo na temat specjalistycznego żywienia psów, które są reproduktorami, chociaż od pewnego czasu pojawiają się doniesienia sugerujące, że poprzez odpowiednie żywienie można poprawić płodność u psów. W tym przypadku jako płodność rozumie się poprawę jakości nasienia – przede wszystkim zwiększenie koncentracji plemników w nasieniu (możliwość uzyskiwania większej liczby dawek nasienia z jednego ejakulatu) oraz zmniejszenie częstotliwości występowania różnych wad plemników.

Wyniki opublikowanych  badań  sugerują,  że  poprzez np. stosowanie w diecie wybranych kwasów tłuszczowych czy organicznych postaci selenu istnieje możliwość zwiększenia liczby plemników w nasieniu i to w sposób znaczący. W procesie powstawania i dojrzewania plemników bardzo istotną rolę odgrywa selen, który  wchodzi  w skład  selenoprotein – białek odpowiedzialnych za prawidłowy rozwój plemników i utrzymanie płodności u samców (selenoproteina P i selenoproteina V). O ważnej roli selenu w regulacji rozrodu u psów świadczy chociażby fakt, że podawanie psom selenu w postaci organicznej przez 80 dni spowodowało wzrost całkowitej liczby plemników w ejakulacie, zmniejszenie częstości występowania wad budowy plemników, a także poprawę integralności błon komórkowych plemników (Putarov i wsp., 2010). Podobne efekty daje także stosowanie w diecie wielonienasyconych kwasów tłuszczowe omega-6 (np. olej z wiesiołka), które mogą zwiększać objętość produkowanego nasienia, poprawiać żywotność i ilość plemników oraz zmniejszać ilość nieprawidłowo zbudowanych plemników (da Rocha i wsp., 2009). Autorzy badań  sugerują  także,  że  stosowanie kwasów tłuszczowych w połączeniu z witaminą E chroni plemniki przed nie korzystnymi skutkami stresu cieplnego, poprawiając ich przeżywalność. Bardzo ważne jest jednak to, aby takie suplementy pokarmowe były stosowane przez okres czasu zbliżony do długości trwania spermatogenezy czyli co najmniej 80 – 90 dni. Na rynku polskim pojawił się pierwszy produkt z tego rodzaju   suplementów   pokarmowych dla psów, a mianowicie SemeVet (VetExpert), zawierający organiczne źródło selenu oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n-6 połączone z witaminą E. Ich stosowanie może być szczególne przydatne u wartościowych samców, które mają obniżoną płodność.

Odpowiednia suplementacja diety może być także elementem postępowania u suk, które są w ciąży urojonej. W tym przypadku jednak głównym celem postępowania jest gwałtowne zmniejszenie wielkości dawki pokarmowej podawanej suce, co ma w pewnym sensie naśladować odsadzenie szczeniąt i spowodować zahamowanie laktacji. Na rynku można także znaleźć suplementy diety ułatwiające hamowanie laktacji, które zawierają różnego rodzaju składniki moczopędne, prze ciwobrzękowe, a niekiedy nawet substancje roślinne naśladujące działanie hormonów blokujących laktację. Ich stosowanie ma przede wszystkim sprawić, aby gospodarka wodna organizmu suki w ciąży urojonej została przekiero wana na usuwanie wody z organizmu, co ma osłabić wytwarzanie mleka oraz zmniejszyć obrzęk gruczołu sutkowego wypełnionego mlekiem. Suplement diety  ProlactiNO  (VetExpert),  zawiera jako substancję o działaniu przeciwobrzękowym escynę pochodzącą z kasz tanowca (Aesculus hippocastanum), zaś jako substancje moczopędne wyciąg z pietruszki oraz mniszka lekarskiego. Co jest jednak niezwykle istotne, preparat ten zawiera także wyciąg z niepokalanka pospolitego. Zawarte w tym wyciągu diterpeny mają zdolność hamowania receptorów dla prolaktyny (hormonu odpowiedzialnego za laktację) i w efekcie hamowanie laktacji. Stosowanie tego preparatu przez kilka – kilkanaście dni powinno wyeliminować występujące objawy ciąży urojonej bez konieczno ści  prowadzenia  terapii  hormonalnej.

 

tekst: Dr Michał Jank
Zakład  Dietetyki,  Wydział  Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie