Wpływ stosowania preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum na indeks zdrowia jamy ustnej psów i kotów

Streszczenie

ponad 2/3 psów i kotów w wieku powyżej 2 lat wykazuje objawy chorób przyzębia, a wraz z wiekiem odsetek dotkniętych chorobą osobników rośnie. pomimo wielu różnych metod i pomysłów na leczenie chorób przyzębia najważniejszą metodą terapii i profilaktyki pozostaje kontrola nad płytką bakteryjną. Celem badań była ocena efektu klinicznego stosowania preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum w grupach psów i kotów.

Abstract

Over 2/3 dogs and cats at the age over 2 years shows signalments of periodontal disease and this number increase with the age of the patients. Despite existing numerous ideas how to manage periodontal disease still the critical goal of pre vention and treatment is dental plaque control. the aim of presented studies was evaluation of product containing ascophyllum nodosum (plaqueOff ) in dogs and cats.

Ponad 2/3  psów i kotów w wieku powyżej 2 lat wykazuje objawy chorób przyzębia,  a wraz z wiekiem odsetek dotkniętych chorobą osobników rośnie (1). Pomimo wielu różnych metod i pomysłów na leczenie chorób przyzębia najważniejszą metodą terapii i profilaktyki pozostaje kontrola nad płytką bakteryjną (1). Celem najczęściej wykonywanego zabiegu stomatologicznego w weterynarii, czyli sanacji jamy ustnej, jest stworzenie jak najlepszych warunków do kontynuowania  kontroli nad akumulacją płytki bakteryjnej (2, 3).
Płytka bakteryjna uchodzi za główny czynnik sprawczy chorób przyzębia (4). Widoczny na zębach kamień nazębny  sam w sobie nie jest chorobą, a jedynie przejawem braku higieny oraz mineralizacji gromadzącej się na zębach płytki nazębnej. Obecność kamienia sprzyja akumulacji płytki nazębnej, czasem powoduje owrzodzenia błony śluzowej wskutek mechaniczne go drażnienia (3).
Po prawidłowo przeprowadzonym zabiegu profilaktycznym w ciągu kilku godzin na powierzchni zęba odkładają się glikoproteiny pochodzące  ze śliny. Cienka warstwa tych glikoprotein, nazywana pellikulą,  szybko (w ciągu kolejnych kilku godzin) jest kolonizowana przez bakterie rezydujące w jamie ustnej. W ten sposób już następnego dnia po zabiegu profilaktycznym na powierzchni świeżo oczyszczonych zębów może gromadzić się bakteryjna płytka nazębna (5). Do bakterii kolonizujących pellikulę dołączają resztki pokarmowe, złuszczone komórki nabłonka jamy ustnej i kolejne drobnoustroje. W początkowej fazie tzw. niedojrzała płytka nazębna  ma formę cienkiego osadu nazębnego. Jeśli taką formę płytki pozostawi się, jej związek z powierzchnią zęba wzmacnia się, a struktura jest lepiej zorganizowana, tworząc rodzaj kolonii złożonej zarówno z mikroorganizmów bakteryjnych, jak i pierwotniaków, i przybiera postać biofilmu. Na powierzchni tego biofilmu żyją bakterie tlenowe,  zaś bliżej powierzchni zęba rezydują beztlenowce (6).
W dojrzewającej bakteryjnej płytce nazębnej rośnie rola macierzy, która stanowi 75% zawartości dojrzałej płytki. Macierz to substancja  złożona z wydzielin i produktów  przemiany materii mikroorganizmów płytki. Wspomaga akumulację płytki i pełni funkcję ochronną przed chemicznymi i komórkowymi substancjami bakteriobójczymi (6).
Po powstaniu dojrzałej płytki bakteryjnej (ten etap trwa kilkanaście godzin) w trakcie kolejnych 2 dni niezakłóconej egzystencji biofilmu zaczyna się jego powolna mineralizacja i powstaje kamień nazębny. Ten twór sam w sobie nie jest patogenny, ale utrzymuje środowisko sprzyjające bytowaniu patogenów powodujących chorobę przyzębia (7). Wspomniane  patogeny produkują  toksyny wywołujące zapalenie dziąseł (gingivitis). Nieleczone zapalenie dziąseł przechodzi w nieodwracalną formę choroby przyzębia – zapalenie przyzębia (periodontitis), którego cechami jest trwałe uszkodzenie aparatu więzadłowego i zanik kości wyrostka zębodołowego, dziąseł oraz cementu korzeniowego (4).

Zapobieganie chorobom przyzębia – badania

Wobec powyższego nasuwa się wniosek: aby zapobiec chorobom przyzębia, nie wolno dopuścić do ukonstytuowania się dojrzałej płytki nazębnej  i jej mineralizacji. Ponadto jeśli nie ma zaleceń higienicznych po zabiegu profilaktycznym, zmierzających do kontroli akumulacji nazębnej płytki bakteryjnej albo opiekun pacjenta nie realizuje takich zaleceń, w trakcie kontroli pozabiegowej można już zauważyć pierwsze symptomy pogarszania się kondycji przyzębia.
Liczne badania i studia wykazały najwyższą skuteczność codziennego szczotkowania w profilaktyce chorób przyzębia (8). Obok szczotkowania znaczną  rolę odgrywa również sucha dieta (9) ze szczególnym wskazaniem diet stomatologicznych (10). Wciąż poszukuje się nowych środków i metod, które poprawią efektywność zapobiegania chorobom przyzębia, a z drugiej strony spełnią oczekiwania posiadaczy zwierząt, którzy najchętniej widzieliby rozwiązanie higieny jamy ustnej swoich podopiecznych  w formie prostego i taniego środka lub metody, która nie wymagałaby z ich strony zaangażowania, a spełniałaby (najlepiej w całości) warunki skutecznej  prewencji opisane powyżej.
Badania przeprowadzone  w USA dotyczące realizowania zaleceń dotyczących higieny jamy ustnej wskazują, że w okresie 6 miesięcy po przeprowadzonym zabiegu 24% właścicieli wciąż realizuje codzienne szczotkowanie zębów, zaś dodatkowe 29% czyni to kilka razy w tygodniu. W sumie można uznać,  że w stosunkowo  długim czasie ponad połowa pacjentów (53%) ma zapewnioną dokładną i skuteczną higienę. Autorzy tych badań przyznają, że raport był oparty na telefonicznych rozmowach bez jakiegokolwiek sposobu  weryfikacji tego, czy rzeczywiście i jak dokładnie zęby były szczotkowane, a także czy miało to rzeczywiście pozytywny wpływ na zdrowie jamy ustnej (11). Poza tym badania te przeprowadzono  wyłącznie u tych właścicieli, którzy uprzednio zdecydowali się na interwencję i zapłacili za leczenie choroby przyzębia u swoich podopiecznych.
Doświadczenia autora są znacznie mniej optymistyczne, ale za to przeprowadzone na dużej próbie, u wszystkich pacjentów, niezależnie od tego, jak bardzo i czy w ogóle byli oni świadomi i informowani o potrzebie higieny (9). Oprócz tego 2 lata temu porównano wyniki z lat 2003-2004 oraz 2010
2011. Wyniki te w obu okresach zbierane były przy użyciu tej samej metodyki. Najważniejsze obserwacje opublikowane zostały w trakcie 21. European Congress of Veterinary Dentistry i podane w tab. 1 (12).
Środowisko związane ze stomatologią weterynaryjną od wielu lat pracuje nieprzerwanie nad zagadnieniami dotyczącymi chorób przyzębia. Wśród najważniejszych trendów badawczych w periodontologii trzeba wyróżnić dwa: znaczenie chorób przyzębia dla zdrowia całego organizmu oraz skuteczne zapobieganie chorobom przyzębia.
Wśród produktów profilaktycznych stosowanych w grupie metod związanych z pasywną higieną jamy ustnej duże zainteresowanie budzi preparat zawierający wyciąg z wodorostów Ascophyllum Nodosum.  Preparat ten w higienie jamy ustnej człowieka, a także w stomatologii weterynaryjnej przynosi pozytywne rezultaty (13, 14).
Celem badań była ocena efektu klinicznego stosowania preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum w grupach psów i kotów, według metodyki opartej na opracowanej i zastosowanej w trakcie kampanii społecznej Uśmiech Pupila, ale uzupełnionej o ocenę ilości płytki bakteryjnej na uzębieniu. W porównaniu z dotychczasowymi badaniami nad preparatem w ocenie klinicznej zastosowano indeks zdrowia jamy ustnej, a nie dwa wybrane parametry kliniczne.

Materiał i metody

Grupa badawcza
Pacjentami w grupie badawczej były psy i koty, podopieczni lekarzy weterynarii i techników, którzy ukończyli kurs w stomatologicznym  programie edukacyjnym na poziomie „Diagnostyka i Higiena Jamy Ustnej Psa i Kota” oraz wyrazili wolę na podejście do egzaminu. Badania wykonywano u osobników wystawionych na działanie zabiegu profilaktycznego i nie poddawano ich działaniu wosku ochronnego. Zwierzęta nie podlegały reżimowi dietetycznemu, ale w trakcie badania nie zmieniano ani częstości, ani rodzaju diety. Żaden z badanych pacjentów nie miał zdiagnozowanej nadczynności  tarczycy. Każdy osobnik w grupie badawczej otrzymywał dawki preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum (PlaqueOff, VetExpert, Polska) zgodnie z zaleceniami producenta i dystrybutora, czyli: koty i psy do 10 kg m.c. – 1/2-1 miarka preparatu,  psy o masie ciała 10-25 kg – 1-2 miarki dziennie, psy powyżej 25 kg – 3 miarki dziennie (15). Preparat podawano jednorazowo do pokarmu, zaś jego ilość (mieszcząca się w zalecanych dawkach) zależała od indywidualnych preferencji pacjentów.

zeby_wwp_tab01

Tab. 1. Porównanie wyników oceniających stan zdrowia jamy ustnej psów i kotów w Polsce w latach 2003-2004 oraz 2010-2011

Grupa kontrolna
Grupa kontrolna obejmowała pacjentów stomatologicznych podlegających leczeniu w Klinice Weterynaryjnej Arka w latach 2012-2013, którzy byli poddani zabiegowi sanacji jamy ustnej i z różnych powodów nie mogli mieć realizowanej czynnej higieny jamy ustnej ani nie otrzymywali żadnego innego środka higienicznego.  Ponadto  po zabiegu profilaktycznym nie zastosowano u tych pacjentów wosku ochronnego (3). Wszystkie zwierzęta przebadano w analogicznych okresach jak w grupie badawczej, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów opisanych w tab. 2. Badania kontrolne  przeprowadzała jedna osoba. W sumie grupa kontrola obejmowała 6 psów i 6 kotów o podobnej strukturze wiekowej i eksteriorowej do grupy badawczej.

Badanie i jego kryteria
Badanie stanu  jamy ustnej  opierano na uproszczonym schemacie opracowanym w trakcie akcji profilaktycznej Uśmiech Pupila. Schemat ten był w szczegółowy sposób prezentowany w trakcie 2-dniowego kursu zarówno teoretycznie, jak i praktycznie. Dodatkowym elementem oceny była powierzchnia koron zębowych pokryta płytką nazębną.  Ta ocena  była możliwa przy wykorzystaniu jednej z metod  wykrywających płytkę nazębną: preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum (PlaqueOff,  VetExpert, Polska),  lub światła latarki UV 380 nm (ryc. 1-4).
Schemat badania opierał się na wykonaniu badania klinicznego węzłów chłonnych żuchwowych, obejrzeniu uzębienia z oszacowaniem powierzchni zajętej osadem i płytką nazębną oraz ocenie stanu przyzębia. Kwalifikacja stanu przyzębia do periodontitis opierała się na klinicznych przesłankach: ruchomości zęba, zaniku dziąseł oraz zmianie pozycji zęba. Ustalono, że do oceny będą brane pod uwagę strategiczne  zęby i ich powierzchnie policzkowe. Dotyczyło to kłów, trzecich zębów siecznych szczęki i czwartych zębów przedtrzonowych szczęki. Powierzchnie tych zębów najłatwiej jest ocenić w trakcie badania  klinicznego bez znieczulenia.

Indeks zdrowia jamy ustnej (Oral Health Index – OHI) opierał się na ocenie klinicznej uwzględniającej punktację zawartą w tab. 2. Otrzymana liczba charakteryzowała stan zdrowia jamy ustnej w kontekście toczącej się ewentualnie choroby i oznaczała OHI. Możliwie najniższy wynik, czyli 0, oznaczał całkowity brak cech świadczących o toczącej się chorobie, zaś najwyższy, czyli 8, oznaczał najpoważniejszy stan chorobowy. Obserwacje czyniono  w zerowym dniu, po 2 tygodniach, po 4 oraz 6 tygodniach stosowania preparatu. W sumie u każdego pacjenta  zakładano  przeprowadzenie czterokrotnych badań klinicznych w odstępie 2 tygodni. Analizę statystyczną wyników indeksu zdrowia jamy ustnej  wykonano  w programie Prism 5.0 (GraphPad Software). Zmiany w czasie wartości indeksu w poszczególnych grupach poddano analizie statystycznej z użyciem jednoczynnikowej analizy wariancji, zaś bezpośrednie porównanie wyników pomiędzy grupami badanymi i kontrolnymi w poszczególnych dniach badania wykonano z użyciem testu t-studenta.

Wyniki badań
Grupa  kontrolna  obejmowała koty o masie ciała 3,0-4,8 kg (średnia: 3,95) w wieku 3,5-6,5 roku (średnia: 4,5) oraz psy o masie ciała 6-35  kg (średnia: 18,5) w wieku 4-8 lat (średnia: 5,67).

zeby_wwp_tab02

zeby_wwp_tab03

zeby_wwp_tab04

 

zeby_wwp_rys1-4

Ryc. 1. Pies – pacjent z grupy kontrolnej, u którego oceniano OHI; Ryc. 2. Pies z ryc. 1, u którego zastosowano światło UV w celu uwidocznienia obecności bakteryjnej płytki nazębnej. OHI u tego osobnika oceniono na 2 (węzły chłonne – niezmienione, dziąsła – niezmienione, płytka bakteryjna – do 25% powierzchni zębów, kamień nazębny – do 25% powierzchni zębów); Ryc. 3. Kot z grupy badawczej, u którego oceniano OHI po 6 tygodniach stosowania preparatu; Ryc. 4. Kot z ryc. 3, u którego zastosowano preparat zawierający Ascophyllum Nodosum w celu uwidocznienia obecności bakteryjnej płytki nazębnej. OHI u tego osobnika oceniono na 2 (węzły chłonne – niezmienione, zapalenie dziąseł, płytka bakteryjna – do 25%, brak osadów nazębnych)

Zmiany indeksu zdrowia jamy ustnej u zwierząt z grupy kontrolnej zostały przedstawione  w tab.  3. Zauważono systematyczny postęp zmian negatywnych w jamie ustnej  z upływem czasu; jego odzwierciedleniem były istotne statystycznie różnice wartości OHI zarówno u psów, jak i kotów pomiędzy dniem 0 a dniem 42 od wykonania zabiegu sanacji jamy ustnej. U indywidualnych pacjentów kocich rozpiętość wyników OHI w dniu 0 była w przedziale 0-1, zaś w dniu 42 – w przedziale 2-5. U psów sytuacja ta wyniosła odpowiednio: 0-1 oraz 1-6.
Grupa badawcza obejmowała 24 zwierzęta: 12 kotów o masie ciała 3,2- 5,8 kg (średnia: 4,45) w wieku 4-10 lat (średnia: 4,96) oraz 12 psów o masie ciała 7-40  kg (średnia:  19,0) w wieku 3,5-8 lat (średnia: 5,58). Badania w grupie doświadczalnej  przeprowadziło 14 osób, w tym 10 lekarzy weterynarii oraz 4 techników. Zmiany indeksu zdrowia jamy ustnej u zwierząt z grupy badanej zostały przedstawione  w tab. 4. W grupie badawczej wykazano również postęp negatywnych zmian w jamie ustnej w ciągu 6 tygodni, ale był on znacząco niższy od grupy kontrolnej. U indywidualnych pacjentów kocich rozpiętość wyników OHI w dniu 0 była w przedziale 0-2, zaś w dniu 42 – w przedziale 0-3. U psów sytuacja ta wyniosła odpowiednio: 0-2 oraz 1-3.

Dyskusja

Dobór  osobników zarówno w grupie kontrolnej, jak i doświadczalnej polegał na usunięciu  z wytypowanych osobników takich, które nie posiadały kompletnych  wyników oraz tych, które z uwagi na przebyte leczenie i/lub podawane leki mogły mieć zakłócony przebieg obserwacji. Grupa  kontrolna jest mała, ale otrzymane rezultaty, a konkretnie  – zjawisko pogarszania się stanu zdrowia i jego rozmiar u osobników pozbawionych higieny jamy ustnej są bardzo zbliżone do opisywanych w literaturze (16-20).
Ocena kliniczna w punkcie wyjścia w grupach  kontrolnej  i doświadczalnej była zbliżona.  Przyczyną tego, że w punkcie  wyjścia nie było stanu idealnego,  były zmiany w przyzębiu i węzłach chłonnych. Ponieważ jednak oceniano wpływ preparatu na postępujące zmiany w jamie ustnej, a nie na punkt wyjścia – nie miało to wpływu na wyniki.

Badanie w grupie kontrolnej  miało na celu ilustrację tempa pogarszania się stanu jamy ustnej u osobników, u których nie stosowano zabiegów czyszczenia jamy ustnej. Otrzymane wyniki wskazują, że w grupie kontrolnej w obu badanych  gatunkach  po 6 tygodniach znacząco pogorszył się stan jamy ustnej przy czym tempo pogarszania się w obu gatunkach było zbliżone.
Ocena grupy badawczej miała odpowiedzieć na pytanie, jaki wpływ na stan jamy ustnej u psów i kotów ma podawanie preparatu. Uzyskane wyniki wskazują, że pogarszanie się OHI u osobników, które otrzymywały preparat zawierający Ascophyllum Nodosum, było istotnie wolniejsze i tym samym stan zdrowia jamy ustnej u tych osobników był lepszy niż w analogicznych okresach w grupie kontrolnej. Stan ten wynikał przede wszystkim z wolniejszej akumulacji płytki bakteryjnej i tym samym jej słabszego negatywnego wpływu na przyzębie oraz aparat limfatyczny (ryc. 5, ryc. 6).

zeby_wwp_rys5-6
Ryc. 5. Indeks zdrowia jamy ustnej (OHI) u psów z grupy kontrolnej i psów otrzymujących preparat zawierający Ascophyllum Nodosum. Stosowanie preparatu przez 6 tygodni spowodowało statystycznie istotny (p = 0,0166) niższy wzrost wartości OHI Ryc. 6. Indeks zdrowia jamy ustnej (OHI) u kotów z grupy kontrolnej i kotów otrzymujących preparat zawierający Ascophyllum Nodosum. Stosowanie preparatu przez 6 tygodni spowodowało statystycznie istotny (p = 0,0064) niższy wzrost wartości OHI

W obu grupach tempo pogarszania się OHI było proporcjonalne we wszystkich okresach oceny i nie wskazywało jakiegoś krytycznego momentu w kondycji jamy ustnej. Odpowiednio u kotów mieściło się w przedziałach 1,0-1,33  (grupa kontrolna)  oraz 0,42-0,50  (grupa badawcza).  U psów wartości te wyniosły odpowiednio: 1-1,34 i 0,42-0,68.
Różnice wartości indeksu zdrowia jamy ustnej pomiędzy grupami kontrolną i badaną okazały się istotne statystycznie po 42 dniach stosowania preparatu,  zarówno u psów,  jak i kotów (ryc. 1, ryc. 2). Było to spowodowane faktem, że u psów otrzymujących preparat zawierający Ascophyllum Nodosum całkowity wzrost OHI wyniósł 1,417 (u psów kontrolnych było to 3,167), zaś u kotów było to 1,417 (u kotów kontrolnych – 4,117).
Opisywane  badania  były wykonywane przez kilkunastu różnych ludzi. Z reguły w studiach terenowych stawia się warunek wykonywania obserwacji przez jedną i tę samą osobę. Takie wymagania dotyczą jednak sytuacji, gdy stosuje się bardziej precyzyjne metody oznaczania parametrów klinicznych (na przykład indeks krwawienia dziąseł). Badania wykonywane na potrzeby Veterinary Oral Health Council (VOHC) mają dużo wyższe i precyzyjne wymagania opisane na stronie www.vohc. org (21). Wiarygodność oraz powtarzalność zastosowanej w badaniach metody opiera się przede wszystkim na tym, że wszyscy uczestnicy  byli szkoleni w ten sam sposób i przez tych samych nauczycieli, zaś sama metoda jest prosta i stosunkowo nieczuła na czynnik ludzki.  Badani pacjenci  przebywali w różnych warunkach, mogli otrzymywać diety różnych producentów, natomiast nie stosowano u nich żadnych dodatkowych środków higienicznych.
Na podstawie otrzymanych wyników można uznać podawanie preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosumza metodę higieny pasywnej, przynoszącej konkretny wynik zdrowotny w badanej grupie pacjentów. Należy również dodać, że byłyby wskazane dłuższe obserwacje przeprowadzone na większej populacji osobników, tym bardziej, że różnice pomiędzy grupami kontrolną i badaną, chociaż widoczne już od 2. tygodnia stosowania, okazały się istotne statystycznie dopiero po 6 tygodniach podawania preparatu.
Ważnym punktem  w dyskusji jest analiza wyników porównania poziomu higieny jamy ustnej zaprezentowanych w tab. 1. Wyniki te świadczą o pewnym postępie cywilizacyjnym w społeczności posiadaczy psów i kotów w Polsce, gdyż tak należy traktować wyższe odsetki czworonogów, u których realizowano higienę jamy ustnej.  Wartości te wzrosły prawie dwukrotnie u psów oraz o 2% więcej u kotów. Zwraca uwagę, że w efekcie poprawił się indeks zdrowia u tych zwierząt, z czego najważniejszym parametrem  jest zmniejszenie o 3% liczby zwierząt z cechami choroby przyzębia.
U kotów zwraca uwagę w obu okresach bardzo zbliżony poziom osobników nieobjętych  higieną jamy ustnej (odpowiednio 71,4% i 70,4%). U psów sytuacja wygląda dużo lepiej, ale wciąż 33,9% psów nie miało zapewnionej opieki stomatologicznej. Do tych wyników należy dodać następujące zastrzeżenia: po pierwsze, badania były wykonywane wśród właścicieli, którzy odwiedzają lekarzy weterynarii, a więc te odsetki mogą być zawyżone, zaś druga sprawa – nawet jeśli liczba osobników mających kontakt z zabiegami higienicznymi znacznie wzrosła, to odsetek zmian chorobowych nie uległ tak znaczącej redukcji.

Podsumowanie wyników badań

Generalnie przyjmuje się za złoty standard higieny jamy ustnej  codzienne szczotkowanie zębów, czyli element higieny aktywnej (22). Wielu właścicieli szuka jednak łatwiejszych metod, a ponadto nauka szczotkowania zębów wymaga systematycznego działania i nie wszyscy pacjenci (zwłaszcza wśród kotów) chętnie poddają się tej nauce.
Preparat zawierający Ascophyllum Nodosum nie ma określonego, udowodnionego mechanizmu działania. Bierze się pod uwagę trzy czynniki jako potencjalnie aktywne. Po pierwsze – obecność trzech rodzajów substancji, o którychwiadomo,  że wpływają na powstawanie płytki nazębnej: fenoli, jodu oraz fosforanów. Nie zauważono przy tym, aby pochodne  fenoli działały negatywnie na koty.
Po drugie – wysoka zawartość fukoidanu  (10-15%),  który zawiera siarkę. Pierwiastek ten utrudnia  przyleganie bakterii do pellikuli, a więc zakłóca akumulację bakteryjnej płytki na zębach.
Po trzecie – preparat zawiera następujące substancje hamujące powstawanie kamienia nazębnego: cynk oraz krzemiany i siarczany. Wzrost usiarczenia składników śliny sprawia, że mogą one wiązać wapń, co odgrywa rolę zbliżoną do polifosfatydów.
Do tej pory do badań  oceniających efektywność działania preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum u zwierząt korzystano z następujących kryteriów stomatologicznych: ocena nieprzyjemnego zapachu z jamy ustnej (w 3-stopniowej skali), indeks płytki nazębnej, indeks krwawienia z dziąseł oraz pH śliny. Ponadto oceniano pH moczu oraz profile biochemiczne przed rozpoczęciem i po rozpoczęciu  podawania wyżej wymienionego preparatu. Uzyskiwane różnice pomiędzy grupami badawczymi i kontrolnymi wskazywały istotność statystyczną, co było ilustrowane odpowiednio różnicą stanu mierzonych parametrów na korzyść grupy badawczej. W odniesieniu do płytki nazębnej – jej wzrost był znaczny w grupie kontrolnej (z = 3,13), ale nie w grupie otrzymującej preparat zawierający Ascophyllum Nodosum (z = 1,25 n.s) (14).
Wzrost indeksów krwawienia z dziąseł był istotny w grupie kontrolnej (z = 1,99), ale nie w grupie otrzymującej wyżej wymieniony preparat (z = 1,65). Wzrost intensywności nieprzyjemnego zapachu z jamy ustnej był zauważalny w grupie kontrolnej (z = 2,57), ale w grupie otrzymującej preparat – już nie (z = 0,42). Należy jednak odnotować  fakt, że badania trwały 88 dni czyli prawie
2 razy dłużej. Ponadto zanotowano spadek pH śliny i wzrost pH moczu, zaś nie odnotowano istotnych zmian w wynikach badań surowicy krwi i parametrów hematologicznych (14).
Podobnie  jak w przeprowadzonych poprzednio badaniach, zdecydowana większość właścicieli zwierząt relacjonowała korzystną zmianę zapachu wydychanego powietrza, ale ten parametr uznano  za zbyt subiektywny do zmierzenia i porównywania. Dodatkowe obserwacje, które były notowane w czasie podawania  preparatu, to: stosunkowo dobra tolerancja ze strony zwierząt, brak pojawienia się jakichkolwiek objawów nietolerancji, jak niestrawność lub rozwolnienie. Aczkolwiek były zwierzęta (4 koty), które były wyraźnie zniechęcone dodatkiem do jedzenia. Wśród psów nie odnotowano kłopotów z przyjmowaniem karmy posypanej preparatem zawierającym Ascophyllum Nodosum.

Wnioski

Zwierzęta pozbawione zabiegów czyszczenia jamy ustnej po zabiegu profilaktycznym w ciągu 6 tygodni wykazały pogorszenie  OHI.  Tempo pogarszania się stanu  jamy  ustnej  mierzone w 2-tygodniowych okresach u osobników otrzymujących preparat zawierający Ascophyllum Nodosum było średnio o połowę mniejsze niż w grupie pozbawionej higieny.
Podawanie preparatu zawierającego Ascophyllum Nodosum u psów i kotów znacznie zwolniło degradację indeksu zdrowia jamy ustnej, mierzonego  ilością płytki nazębnej, kamienia nazębnego, stanem przyzębia oraz węzłów chłonnych  żuchwowych.  W trakcie 6-tygodniowej obserwacji zaobserwowano znacząco lepszy stan zdrowia jamy ustnej u psów i kotów otrzymujących wyżej wymieniony preparat.

Piśmiennictwo

  1. Niemiec B.A.: Professional Teeth Cleaning.
    „Vet Dent.”, 2003, 20(3): 175-80.
  2. Colmery B.: The gold standard of veterinary oral health care.
    [W:] Holmstrolm S.E. (ed.): „Veterinary  Clinics  of North  America”, 2005, 35(4).
  3. Gawor  J.:  Sanacja jamy ustnej – ważny rozdział w stomatologii małych zwierząt.
    „Magazyn Weterynaryjny”, 20, 173, 2011 654-662.
  4. Wiggs R.B., Lobprise H.B.: Periodontology in Veterinary Dentistry. Principals and Prac- tice.
    Philadelphia, PA, Lippincott – Raven, 1997, 186-231.
  5. Du Pont G.: Understanding dental plaque biofilm dynamics.
    „J Vet Dent”, 1997 14; 91-94.
  6. Hale F.A.: Home care for the Veterinary Den- tal Patent.
    „J Vet Dent”, 20 52-54 2003.
  7. Harvey C.E., Emily P.: Periodontal  disease in Harvey CE Emily P des Small Animal Dentistry.
    St  Louis  Mosby”,  1993;  89- 144.
  8. Gorrel C., Rawlings J.M.: The role of tooth brushing in the maintenance of periodontal health in dogs.
    „J Vet Dent”, 1996, 13; 139- 143.
  9. Gawor  J.  Reiter  A.M.,  Jodkowska  K.: Influence of Diet on Oral Health in Cats and Dogs.
    „J. Nutr.”,  136: 2021S–2023S, 2006.
  10. Thyse L.F.H., Vrieling H.E., Dijkshoorn N.A.: Hill’s Prescription Diet Feline t/d: re- sults of a field study.
    [W:] Proceedings of the Hill’s European Symposium on Oral Care. Amsterdam  2003, Mar 19-21.
  11. Miller B.R., Harvey C.E.: Compliance with oral hygiene recommendations following periodontal treatment in client owned dogs.
    „J. Wt. Dent.”, Vol. 11; 1994; 18-19.
  12. Gawor J., Jodkowska K., Kurski G.: Oral Heath status and level of orla hygiene in dogs and cats in Poland. Comparison of results collected in 2003-2004 and 2010-2011.
    [W:] Proc of 21st ECVD. Lisbon 2012.
  13. Wikner S., Timander C., Bergstrom J.: The systemic effect of a food additive on dental and calculus.
    [W:] Research under supervi- sion of Institute of Odontology. Karolinska Institutet  Huddinge,  Huddinge 2011.
  14. Wikner  S., Bonello D., Miolo A.: Effects of Ascophyllum Nodosum  on halitosis, plaque and gingivitis. A controlled clinical trial in dogs.
    [W:] Proc of 19th ECVD. Nice 2010.
  15. Producent Swedencare  AB Kiruna: Plaque Off Opis preparatu na opakowaniu.
    Dystrybutor  Vet Planet sp zoo. Łomianki Polska.
  16. Breuer M.M., Cosgrove R.S.: The relation- ship between gingivitis and plaque levels.
    „J Periodontol.”, 1989; 60:172-5.
  17. Logan  E.I., Boyce E.N.:  Oral health as- sessment in dogs: parameters  and methods.
    „J Vet Dent.”, 1994; 11(2):58-63. Erratum in: J Vet Dent. 1994;11(4):133.
  18. Hennet P., Soulard Y., Salesse H.: Evalu- ation of the Boyce & Logan plaque scoring method for the study of plaque accumulation in dogs.
    Proceedings of the 11th European Congress  of Veterinary  Dentistry; 2002 Oct 1-2; Granada  2002, 56-58.
  19. Rawlings J.M., Gorrel  C., Markwell P.J.: Effect of two dietary regimens on gingivitis in the dog.
    „J Small Anim Pract.”, 1997; 38:147-51.
  20. Harvey C.E., Shofer F.S., Laster L.: Cor- relation of diet, other chewing activities and periodontal disease in North American client-owned dogs.
    „J Vet Dent.”, 1996; 13:101-5.
  21. Har vey C.E.:  Shape and Size of Teeth of Dogs and Cats-Relevance to Studies of Plaque and Calculus Accumulation.
    „J Vet Dent”, 2002, 19(4); 186-195.
  22. Colmery III B.: The Gold Standard of Ve- terinary Orla Heath Care.
    „Vet Clin Small Anim.”, 35, 2005, 781-787.

 

dr n. wet. Jerzy Gawor Fellow Academy of Veterinary Dentistry Klinika Weterynaryjna Arka
30-806 Kraków, ul. Chłopska 2a