Wpływ doustnej suplementacji selenu organicznego na jakość nasienia psów (2013)

The influence of oral selenium supplementation on canine semen quality –
preliminary studies.

S. Prochowska*, J. Pasikowska, W. Niżański, H. Mila

Katedra Rozrodu z Kliniką Zwierząt Gospodarskich, Wydział Medycyny Weterynaryjnej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Pl. Grunwaldzki 49, 50-366 Wrocław

Department of Reproduction and Clinic of Farm Animals, Faculty of Veterinary Medicin, Wroclaw University of Environmental and Life Science

Abstract

Selenium plays an important role in the male reproductive system. Enzyme PHGPx4, which is the main selenoprotein located in the testes, possesses important antioxidant features, plays a significant role in spermatogenesis and is a structural protein in the midpiece of spermatozoon. The positive effect of selenium supplementation on semen quality has been proven in many animal species, but the results of research in human medicine are ambiguous. No data exists on this subject for dogs. The aim of this study was to investigate the influence of oral supplementation of selenium on canine semen quality. The study group consisted of 6 dogs. An evaluation of several semen parameters was done before selenium supplementation, after 30 days and after 60 days. Analyzing the data obtained so far, we demonstrated a significant difference (p<0,05) only in the concentration of sperm, which was significantly higher after 60 days of selenium supplementation.

Wstęp

Selen jest mikroelementem odgrywającym znaczącą rolę w układzie rozrodczym samca. W jądrach znajduje się on głównie w postaci peroksydazy glutationowej wodoronadtlenków fosfolipidowych (PHGPx4), która oprócz funkcji antyoksydacyjnej odpowiedzialna jest także za prawidłowy przebieg spermatogenezy. W plemnikach wymieniona selenoproteina zlokalizowana jest głównie we wstawce, gdzie pełni rolę białka strukturalnego mankietu mitochondrialnego (Botani 2008). Znaczne ilości selenu znajdowane są również w plazmie nasienia. Niedobory selenu wiążą się z produkcją plemników o obniżonej ruchliwości oraz o zwiększonym odsetku wad morfologicznych, a co za tym idzie – obniżoną płodnością samców (Wu 1979).

Plemniki charakteryzują się wysoką zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w błonach komórkowych, co czyni te komórki szczególnie podatne na szkodliwe działanie reaktywnych form tlenu (Vernet 2004). Stres oksydacyjny i jego wpływ na poszczególne parametry spermy jest aktualnie szeroko dyskutowanym problemem w andrologii ludzi i zwierząt. Prowadzi się szereg badań nad efektywnością antyoksydantów, w tym selenu, jako substancji poprawiających jakoś nasienia.

Selen jako suplement dietetyczny występuje w postaci nieorganicznej (selenki i seleniany) oraz organicznej (najczęściej selenometioniny, obecnej np. w drożdżach selenowych), przy czym udowodniono lepszą przyswajalność i większą skuteczność tej drugiej formy (Iwanier 1995, Słowińska 2011, Speight 2012). Odnotowano pozytywny wpływ selenu na jakość nasienia drobiu (Ebeid 2013, Słowińska 2011) oraz świń (Speight 2012) w postaci wzrostu koncentracji plemników (Ebeid 2013, Słowińska 2011) oraz poprawy  ruchliwości  (Ebeid  2013,  Speight  2012).  U  ludzi  wyniki  badań  są niejednoznaczne (Botani 2008, Iwanier 1995). Jak dotąd nie opublikowano prac dotyczących wpływu doustnej suplementacji selenu u psów.

Cel badań

Celem badań było określenie wpływu doustnej suplementacji selenu na jakość nasienia psów z obniżoną jakością nasienia.

Materiały i metody

Do badań zostało zakwalifikowanych 6 psów samców różnych ras, o masie ciała do 30 kg, będących pacjentami Ambulatorium Małych Zwierząt Kliniki Rozrodu we Wrocławiu. W fazie wstępnej eksperymentu przeprowadzono wywiad ogólny oraz żywieniowy, a następnie przeprowadzono szczegółowy wywiad andrologiczny (ilość i skuteczność dotychczasowych kryć, data ostatniego krycia lub badania nasienia, dotychczasowe schorzenia układu rozrodczego i ich leczenie)    i badanie układu rozrodczego wraz z badaniem ultrasonograficznym w celu wykluczenia zakaźnych lub niezakaźnych przyczyn obniżonej jakości nasienia. Następnie od każdego samca pobrano nasienie metodą manualną, trzykrotnie w odstępie 2-3 dni. Uzyskany ejakulat poddano ocenie makroskopowej (objętość, barwa, konsystencja) oraz mikroskopowej (ruchliwość subiektywna). Przy pomocy systemu komputerowej analizy nasienia CASA obliczono koncentrację plemników w 1 ml oraz całkowitą liczbę plemników w próbce. Wykonano, a następnie oceniono preparaty mikroskopowe barwione eozyną-nigrozyną (odsetek plemników żywych i martwych w ejakulacie) oraz barwione barwnikiem Giemsy (ocena morfologii plemników). W następnym etapie eksperymentu przekazano właścicielowi preparat zawierający selen w postaci drożdży selenowych w dawce 0,6 mg na kg m.c., do codziennego podawania. Przeprowadzono ponowną ocenę nasienia po 30 oraz po 60 dniach od rozpoczęcia suplementacji selenu. Wyniki poddano analizie statystycznej ANOVA.

Wyniki i dyskusja

Do chwili obecnej pełny cykl badania (ocena nasienia przed suplementacją, po 30 dniach i po 60 dniach) został przeprowadzony na trzech psach, pozostałe są na różnym etapie przyjmowania preparatu selenowego.

Analiza średnich wartości uzyskanych do tej pory wyników wykazała tendencję rosnącą dla parametrów nasienia takich jak: objętość, koncentracja, całkowita liczba plemników, ruchliwość i odsetek plemników żywych, przy pogorszeniu właściwości morfologicznych  (większy  odsetek  plemników  nieprawidłowych),  przy  czym  istotne różnice (p<0,05) odnotowano jedynie dla koncentracji plemników, która wzrosła znacząco po 60 dniach podawania selenu (Tabela 1).

Tabela 1. Wpływ doustnej suplementacji selenu na wybrane parametry nasienia psów.
Table 1. The influence of oral selenium supplementation on chosen canine semen parameters.

Etap badania objętość
(ml)
koncentracja
(M/ml)
całkowita
liczba
plemników
(M)
ruchliwość
(%)
plemniki
żywe
(%)
plemniki
nieprawidłowe
morfologicznie
(%)

Przed
suplementacją

1,4 158,0* 271,6 50 75,9 60,8
Po 30 dniach

1,5

199,9 298,1

61,3

75,5

61,5

Po 60 dniach

1,6

292,2* 496,5

69

76,5

68,3

*p<0,05

Wnioski

W przeprowadzonym eksperymencie zauważono wpływ doustnej suplementacji selenu na jakość nasienia psów. Oceniane parametry wykazywały tendencję wzrostową, jednakże dopiero analiza większej grupy zwierząt pozwoli na wyciągniecie jednoznacznych wniosków.

Literatura